Chương 1

Ngày tôi thay chị gả vào ngọn núi sâu ấy, cả gia đình không một ai ra tiễn.

Chị mặc chiếc bông mới tinh — chiếc tôi đã nhịn ăn nhịn mặc, gom góp phiếu vải suốt ba năm mới đổi được — đứng nép trong bếp, lén lút cười:

“ Hòa, mạng cô cứng hơn tôi, trong núi khổ cực, cô chịu đựng được .”

Nhà trai đến đón dâu chỉ có một con thọt và một bà lão câm.

Tôi ngồi trên lưng , ngoái đầu nhìn lại. Mẹ tôi đứng ở cổng, cắn hạt dưa nhìn ra ngoài, đến mí mắt cũng chẳng buồn nhấc lên.

Người đàn ông tôi gả cho tên là Cố Hoài An, một quân nhân đang đóng quân nơi biên giới, đã năm năm từng về nhà.

Mẹ chồng nói rằng đời này e là anh ta sẽ không bao giờ quay về nữa:

“Cô cứ coi như thủ tiết sống vậy đi, chăm lo tốt cho mấy sào ruộng là được.”

Tôi không đáp lời.

Kiếp trước, toàn bộ lương thực và điểm công tích tôi kiếm được đều gửi về nhà mẹ đẻ, rồi cuối cùng bản thân ch/ết đói trong chính ngọn núi sâu này.

Mẹ tôi cầm lấy túi lương thực cuối cùng của tôi, đem đi tổ chức tiệc cưới linh đình cho chị .

Còn người đàn ông đã năm năm không về nhà ấy, sau này lại quay về.

Anh quỳ trước hai ngôi mộ suốt ba ngày ba đêm, từng hóa điên một khoảng thời gian, rồi sau đó rời đi đâu không ai .

Sống lại một đời, tôi siết chặt dây thừng buộc con .

này, đừng ai mong cướp đi dù chỉ một hạt gạo trong bát của tôi.

Còn người đàn ông đã quỳ ba ngày trước mộ ấy —

này, tôi sẽ không anh trở về chẳng có lấy một người chờ đợi.

1

Mùa đông năm sáu ba lạnh đến tà môn.

Theo con què vượt qua hai ngọn núi, trời sắp tối, tôi nhìn thấy ngôi nhỏ nép trong khe núi.

Lác đác chừng hai hộ, nhà đất sụp xệ nằm bò dưới chân núi, khói bếp mảnh như sợi chỉ.

Bà mẹ chồng câm đi phía trước, quay lại ra hiệu mấy cái với tôi, ý là đến rồi.

Bà Triệu, là mẹ của Cố Hoài An, bốn năm trước mắc một trận bệnh nặng cháy hỏng cổ họng, từ đó không nói được nữa. Người trong đều gọi bà là bà câm Triệu.

Sân nhà Cố ở chỗ cao nhất cuối . Ba gian nhà đất, tường sân sụp mất một nửa, dùng mấy bó củi khô chặn tạm bừa bãi.

Đẩy cửa vào, bếp lạnh ngắt, chum nước cạn đáy, trên giường đất trải một lớp rơm ố vàng.

Tôi mở gói đồ theo — một bộ quần thay và nửa khô.

Bà Triệu câm lục phía sau bếp lấy ra một bọc vải, trong là hai cái bánh bột đen và mấy quả táo đỏ khô teo tóp.

Bà nhét táo đỏ vào tay tôi, còn mình bẻ nửa cái bánh, chấm nước lạnh nhai.

Tôi nhìn mấy quả táo trong lòng bàn tay, cổ họng nghẹn lại.

Kiếp trước bà Triệu câm cũng như vậy, đem thứ tốt duy nhất cho tôi. Còn tôi thì sao?

chuyến này đến chuyến khác gửi lương thực về nhà mẹ đẻ, đến mùa đông năm thứ ba, bà nằm trên giường đất không còn động tĩnh, thân nhẹ như một bó củi khô.

Tôi siết chặt mấy quả táo, một quả cũng không ăn.

“Mẹ, táo này mẹ giữ lại đi, sau này con sẽ nghĩ cách.”

Bà Triệu câm sững người, một lâu mới đưa tay lau khóe mắt.

Có lẽ vì tôi đã gọi tiếng “mẹ” ấy.

Kiếp trước tôi vào cửa ba tháng đầu, vẫn từng mở miệng gọi bà một tiếng mẹ.

Đêm đó tôi không ngủ.

Tôi dựa vào mép giường đất, từng việc của kiếp trước lướt qua trong đầu.

Mùa đông năm sáu ba gả vào đây. Mùa năm sáu tư bắt đầu gửi lương về nhà mẹ đẻ.

Năm sáu lăm bà Triệu câm bệnh nặng.

Năm sáu sáu tuyết lớn phong núi, lương thực đứt đoạn. Đầu năm sáu bảy, tôi chết đói trên giường đất.

Bà Triệu câm đi trước tôi ba tháng.

Còn những lương thực tôi gửi về, mẹ tôi không tiết kiệm một hạt nào, tất cả đều nhét vào miệng nhà chị .

Kiếp này, tôi nhớ rõ mỗi năm sẽ xảy ra chuyện .

Mùa thu năm sáu tư sẽ có một trận sương sớm, làm chết quá nửa hoa màu.

Mùa đông năm sáu sáu sẽ có một trận tuyết lớn năm năm mới gặp một , phong núi cắt đường suốt bốn ngày.

Những thứ kiếp trước lấy mạng tôi, kiếp này đều là quân bài trong tay tôi.

Trước khi trời sáng, tôi đã đưa ra quyết định.

Việc đầu tiên — tích trữ lương thực.

2

Ngày thứ ba sau khi gả tới, tôi dọn dẹp trong ngoài sân một lượt.

Bức tường sân sập mất nửa được tôi dùng đá nhặt trên núi xây lại một đoạn, khe hở trét bùn vàng.

Lò sưởi giường đất được vét sạch tro rồi nhóm lại, trong nhà cuối cùng cũng có hơi ấm.

Bà Triệu câm vẫn ở cạnh đưa đồ giúp, vẻ từ kinh ngạc chuyển thành xót xa. Bà kéo tay tôi không cho tôi làm nữa, chỉ chỉ bếp lò rồi chỉ vào mình.

Tôi lắc đầu, “Mẹ, mẹ nghỉ đi, con làm.”

Nhưng tâm trí tôi không đặt ở mấy việc đó.

Kiếp trước tôi chỉ cắm đầu làm việc, làm xong thì chờ gửi lương thực về nhà mẹ đẻ. từng nghĩ rằng, chính ngọn núi này vốn dĩ là một kho báu.

Sáng sớm ngày thứ tư, tôi cầm theo giấy giới thiệu của đội sản đến trụ sở đại đội.

Người mở cửa là đội trưởng Lưu Mãn Thương, một người đàn ông da đen khoảng năm tuổi, cầm lá thư của tôi lật qua lật lại xem ba .

“Cô là người gả cho Cố Hoài An đó à?”

“Vâng.”

“Cô cậu ta mấy năm rồi về chứ? Chuyện tiền tuyến ai nói trước được—”

“Đội trưởng, tôi muốn đăng ký tham gia lao động của đội sản , tính công điểm như xã viên chính thức. Ngoài ra tôi muốn hỏi, mảnh đất trên sườn núi phía sau , có ai không?”

Lưu Mãn Thương sững lại. “Mảnh đất dốc đó? Đá nhiều đất mỏng, không được hoa màu, chẳng ai cần.”

“Tôi cần.”

“Công điểm tôi vẫn kiếm theo quy định, còn mảnh đất đó tôi tự khai khẩn thêm, không chiếm của đội sản . Tôi tự chút đó, không phạm quy chứ?”

Ông ta đánh giá tôi từ trên xuống dưới một lượt. Có lẽ từng thấy cô dâu mới gả tới đã mở miệng đòi đất.

“Không phạm. Nếu cô có sức thì cứ việc khai.”

Khi bước ra khỏi trụ sở, trong lòng tôi đã có tính toán.

Mảnh đất đó không được hoa màu, nhưng được . không kén đất, chịu hạn chịu nghèo dinh dưỡng, sản lượng lại cao.

Quan trọng hơn là — trận sương sớm mùa thu năm sáu tư đó, làm chết quá nửa ngô và cao lương, nhưng không làm chết nằm dưới đất.

Kiếp trước cả đói suốt một mùa đông.

Kiếp này sẽ không như vậy nữa.

3

Suốt mùa tôi ban ngày đi làm kiếm công điểm cho đội sản , chiều tối lên sườn núi cuốc đất.

Mảnh đất đó toàn đá vụn, một cuốc bổ xuống chỉ đào được cái hố bằng bàn tay. Nước phồng trên tay vỡ rồi lại mọc, mọc rồi lại vỡ, sau này kết thành lớp chai dày.

Người trong thấy tôi ngày nào trời tối còn ở trên núi cuốc đất, sau lưng bàn tán không ngớt.

“Con dâu mới nhà Cố chắc không bình thường đâu nhỉ? Cái đất nát đó cái khỉ .”

“Tội nghiệp, đàn ông không ở nhà, một mình gánh .”

Chỉ có một người không bàn tán.

Bà tên là Vương Quế Hoa, phụ nữ trung niên trong tổ khai , làm việc luôn dịch lại gần phía tôi.

“Con nhóc nhà cô sức cũng không nhỏ đâu.” Bà vung cuốc liếc tôi, “Gả cho thằng lính nhà Cố à? Mấy năm không về, cũng chẳng sống chết ra sao.”

“Còn sống.” Tôi lật một mảng đất đóng băng lên, “Anh ấy ở tiền tuyến bảo vệ đất nước, không chết được.”

“Ồ, cứng cỏi đấy.”

Bà không nói thêm , nhưng chiều tối hôm sau, bà vác cuốc hiện trên sườn đất của tôi.

“Rảnh cũng rảnh, giúp một tay.”

Tôi không khách sáo, từ đó về sau, Vương Quế Hoa mỗi ngày giúp tôi làm một giờ. Đến giữa tháng Năm, mảnh đất đó được chúng tôi khai khẩn thành tròn hai mẫu.

Dây là tôi nài nỉ Lưu Mãn Thương ba ngày mới được phê duyệt. Ông ta chê tôi lãng phí giống, tôi nói không dùng giống của đội sản , tôi dùng công điểm của mình đổi.

Ông ta không cãi lại nổi, buông một câu “Con nhóc cô còn bướng hơn ”, rồi ký giấy.

Tối hôm xong, tôi về nhà, phát hiện trên bếp có thêm một bát canh nóng.

Bà Triệu câm đứng cạnh, chỉ vào bát canh rồi chỉ vào tôi, ý bảo uống còn nóng.

Trong canh nổi lềnh bềnh mấy lá rau dại và một miếng thịt muối nhỏ không bà tiết kiệm từ đâu ra.

Tôi bưng bát uống một ngụm, mặn đến đắng, nhưng dạ dày lập tức ấm lên.

Bà Triệu câm nhìn tôi uống , lặng lẽ mỉm cười.

Tôi nghĩ thầm, kiếp này bất kể thế nào, tôi nhất định phải người đối tốt với tôi này sống nhìn thấy ngày tháng tốt đẹp.

Nhưng tôi không rằng, thư của mẹ tôi đã đang trên đường tới.

4

Sau khi vào , đợt công điểm đầu tiên đổi được lương thực, tôi vác hai bột ngô và mười vượt núi trở về.

Từ xa đã thấy trước cổng nhà có một người đứng.

Là mẹ tôi.

Bà mặc chiếc vải xám vá mấy miếng, tóc quấn bằng mảnh vải đen, đứng ở cổng sân ngó đông ngó tây. Thấy tôi về, chất đầy nụ cười.

“ Hòa, mẹ đến thăm con.”

Tôi không nói , vòng qua bà lương thực vào nhà.

Bà Triệu câm đang đun nước bếp, thấy mẹ tôi, trong mắt thoáng qua một tia bất an.

Ánh mắt mẹ tôi dán chặt vào bao bột ngô tôi vác về, nhưng miệng lại nói chuyện khác.

“Chị con sắp sinh rồi, trong nhà thật sự không có bồi bổ cho nó. Con không phải chia được lương thực sao, san cho mười —”

“Không được.” Tôi chuyển lương thực vào tủ trong buồng, cài then cửa.

mẹ tôi lập tức sa sầm.

“ Hòa, đó là chị ruột của con.”

“Chị ruột của con mặc chiếc bông mới con dành dụm ba năm tem vải đổi được, con thay chị gả vào ngọn núi này.”

Tôi quay người lại, từng chữ từng chữ nhìn bà.

“Mẹ, con gả đi, mẹ còn không ra khỏi cửa tiễn.”

“Số lương thực này là mạng của con và mẹ Triệu. Một hạt cũng không thể thiếu.”

mẹ tôi đỏ bừng, môi run lên hồi lâu.

“Đồ vong ơn bội nghĩa! Nuôi mày lớn từng này, mày báo đáp cha mẹ thế à?”

Chửi xong bà đứng dậy đi ra ngoài, đến cửa lại quay đầu nhìn chằm chằm đống lương thực trong nhà một cái.

Tôi chắn trước tủ không nhúc nhích.

Cuối cùng bà cũng đi.

Bà Triệu câm kéo tay tôi, nắm thật chặt. Môi bà mấp máy không phát ra tiếng, nhưng tôi hiểu.

Bà đang nói — Con , có mẹ ở đây.

Nhưng mẹ tôi đi đầy ba ngày, anh rể tôi đã tới.

5

Triệu Vĩnh Quý, công nhân bốc vác của hợp tác xã cung tiêu ở công xã cạnh, người to cao thô kệch, giọng lớn đến mức có thể làm rung sập mái nhà.

vào cửa đã đập bàn.

“Tần Hòa! Mẹ cô về khóc suốt ba ngày! Chị cô đang thai, cô đến mười lương thực cũng không nỡ cho? Cô còn là người không?”

Tôi ngồi bếp lò nhóm lửa, đầu cũng không ngẩng lên.

“Anh rể, hợp tác xã cung tiêu một tháng lương bao nhiêu? Hai tám đồng rưỡi. Chị tôi gả cho anh, sính lễ nhận bao nhiêu? Tám đồng. Tôi thay chị gả vào cái khe núi này, một xu sính lễ cũng không thấy, đến cả xe đưa dâu cũng là nhà chồng bỏ tiền.”

“Cả nhà các người đến miệng còn nuôi không nổi, lại chạy đến chỗ tôi — một đứa thay chị giá — đòi lương thực?”

Triệu Vĩnh Quý bị nghẹn lời, đỏ trắng.

“Cô… cô là con đã gả đi, cứng cánh rồi!”

“Cánh không cứng, tôi đã chết đói trong núi này từ lâu rồi.”

Tôi khều cho lửa trong bếp bùng lên, ánh lửa hắt lên .

“Về nói với mẹ tôi, sau này đừng tới nữa. Có tới cũng vô ích. Khẩu phần của tôi và nhà Cố, một hạt cũng sẽ không ra khỏi cửa này.”

Bà Triệu câm từ trong buồng bước ra, tay nắm chặt một que củi, tuy không nói được nhưng gương sầm xuống.

Triệu Vĩnh Quý nhìn cây gậy trong tay bà, lẩm bẩm chửi vài câu rồi bỏ đi.

Khoảnh khắc cánh cổng sân đóng lại, lòng tôi lại không hề nhẹ nhõm.

Bởi vì kiếp trước bọn không chỉ đến hai .

thứ ba là chị tôi tự mình tới. đó, thứ chị đi không phải lương thực.

Chị đi chiếc bông mới duy nhất bà Triệu câm may cho tôi — rồi quay tay bán đi đổi lấy hai thịt heo tự mình ở cữ.

Tôi chờ chị tới.

Kiếp này, tôi sẽ không bất kỳ ai khỏi căn nhà này bất cứ thứ nữa.