Chương 1 - Người Thay Thế Chị Gái

Tôi là người giỏi nhất việc cái sai để làm tới.

Hồi nhỏ, mẹ tôi luộc hai quả trứng, đưa hết cho chị gái tôi, bảo là nhớ .

Tôi xua tay tỏ không bận tâm, quay đi nhân lúc mẹ ra khỏi nhà, đem hết số trứng gà bà tích cóp cả tháng trời luộc ăn sạch.

Ngày Tết, bà mua một xấp vải đỏ, nói rành rành là may cho tôi và chị tôi mỗi đứa một cái áo bông.

Ai ngờ tay run cắt sai kích thước, là dứt khoát may luôn cả hai cái cho chị tôi.

Miệng tôi nói không sao, nhưng quay đầu tháo tung cái áo bông của mẹ, tự may cho mình một cái.

……

Lần này, người đáng lẽ phải về nông thôn là chị tôi, nhưng mẹ tôi lại lỡ điền tôi mẫu đăng ký thanh niên xuống nông thôn.

Mẹ tôi áy náy đến mức ba ngày không dám nhìn thẳng mặt tôi.

Tôi vung tay lên:

“Không sao, thì đâm lao đành phải theo lao vậy.”

là, tôi đi thẳng đến tìm chủ tịch công đoàn nhà máy cơ khí.

“Cháu ứng trước mười năm tiền lương của mẹ cháu là Lưu Phượng !”

1

Chủ tịch công đoàn lão Triệu phun cả ngụm trà ra ngoài.

“Cháu nói lại xem nào? Cháu ứng trước mười năm tiền lương của mẹ cháu á?”

Tôi gật đầu.

“ vậy ạ, lúc điền mẫu đăng ký xuống nông thôn, bà ấy lỡ điền chị cháu thành cháu, cho nên phải bù đắp cho cái sai này của bà ấy.”

Trong mắt lão Triệu lóe lên một tia đồng tình.

“ này mà cũng được sao?”

mặt tôi kiên định: “Cháu tin mẹ cháu không cố , ứng trước tiền lương của bà ấy, cũng là để giảm bớt sự áy náy trong bà ấy.”

Lão Triệu sai người gọi mẹ tôi đến.

Bà ấy nghe thấy tôi đòi ứng trước tiền lương của mình, mặt đỏ bừng lên ngay lập tức.

“Mày mày mày…”

Nói còn lưu loát, xem ra là quá áy náy rồi.

Tôi bước tới đỡ lấy cánh tay bà ấy.

“Mẹ, con biết mẹ lỡ điền con, trong thấy quá đáng tiếc, mấy ngày nay đủ sự giằng xé của lương tâm.”

Mẹ tôi định cãi lại, tôi ngắt lời ngay:

“Con mới mười sáu tuổi, phải chị gái mười chín tuổi xuống nông thôn, không làm cho này xuôi tai một chút, nước bọt của người ngoài cũng đủ dìm chết mẹ rồi, không?”

Lão Triệu lúc này chen một :

“Phượng này, người biết xót đứa con gái đời chồng trước, nhưng đứa thứ hai cũng là do đẻ ra mà!”

Mẹ tôi năm xưa là hoa khôi của phòng tuyên truyền, sau khi góa chồng thì đưa chị gái tôi đi thêm bước nữa với bố tôi – một ông thanh niên ế vợ lâu năm, vì nhắm trúng bố tôi hiền lành dễ bề nắm thóp.

Bố tôi cũng làm ở nhà máy này, là thợ nguội bậc bảy.

Mẹ tôi ấp úng:

“Tôi cũng đâu có cố , là trượt tay…”

Chị gái tôi theo họ người bố ruột là họ Tần, là Tần Tranh Tranh.

Tôi theo họ bố tôi là họ Lương, Lương Vi Vi.

Phải trượt tay đến mức nào mới điền được cơ chứ, ha ha.

Tôi cười cực kỳ chân thành:

“Con tin mẹ bị trượt tay, nhưng sai thì là sai rồi, mẹ cũng phải suy nghĩ cho danh tiếng của chị chứ.”

Nói xong tôi quay sang lão Triệu:

“Mỗi người lùi một bước, thôi thì ứng trước ba năm tiền lương của mẹ cháu vậy.”

Mẹ tôi sững sờ đứng đó, mãi lúc lâu sau mới mở miệng:

“Ba năm nhiều quá, ít đi một chút có được không?”

Tôi nói với giọng thấm thía:

“Không nhiều đâu mẹ. Dù sao danh tiếng của chị gái đáng giá hơn nhiều. Mẹ thử nghĩ xem, nếu người ngoài biết chị con ép em gái mười sáu tuổi mình đi nông thôn, chị ấy còn gả chồng nữa không?”

Mẹ tôi không tình nguyện nhưng vẫn phải đồng .

Sau khi nhận được tiền, tôi đếm ba lần, cẩn thận nhét túi.

Về đến nhà, mẹ tôi do dự đắn đo, rồi lên tiếng:

“Vi Vi, trong mày có phải đặc biệt oán hận mẹ không?”

Tôi mặt không đổi sắc:

“Không oán, phải mẹ bù đắp rồi sao!”

Trong tôi thầm bổ sung một : Lỗi mẹ phạm phải đổ lên đầu tôi, vậy mẹ trả giá là được rồi.

Tôi lại chìa tay ra.

“Cho con ít tem vải, con phải ra hợp tác xã mua chút vải, sắm sửa đồ đạc để xuống nông thôn.”

Mẹ tôi lộ khó xử:

“Tem vải trong nhà không còn nhiều, còn phải để dành Tết may cho chị mày bộ quần áo mới.”

Tôi không hề tranh cãi với bà ấy, quay đầu đi gõ cửa nhà bác Vương hàng xóm.

“Bác ơi, bác có thể cho cháu hai tấm tem vải được không?”

Cái thời buổi này, tem vải là hàng khan hiếm, nhà ai cũng có dư dả.

Đương nhiên, tôi cũng không thực sự định tem vải của người ngoài.

2

Tôi gõ cửa từng nhà tem vải, cho đến khi cả tòa nhà tập thể biết một :

Tôi phải chị gái về nông thôn, nhưng mẹ lại không cho tôi tem vải.

Có mấy người hàng xóm nhiệt tình, chạy đến nhà khuyên nhủ mẹ tôi:

“Phượng này, Vi Vi sắp phải về nông thôn rồi, đồ đạc phải ưu tiên sắm sửa cho nó chứ.”

“ đấy, Tranh Tranh cũng đâu có thiếu quần áo.”

“Vi Vi chị nó về nông thôn, con bé không oán trách , mà ngay cả tem vải cũng không cho, làm thật khiến đứa trẻ đau .”

……

Người một ta một , nói tới mức mẹ tôi ngồi đứng không yên.

Mẹ tôi mãi mới nặn ra được một :

“Bố ruột của Tranh Tranh mất rồi, tôi sợ để nó phải thiệt thòi.”

Lời này dứt, người sững sờ.

Tôi vỗ bàn một cái.

“Mẹ, sao mẹ vẫn nghĩ như vậy? Chị con tuy không còn bố ruột, nhưng bố con đối xử với chị ấy như con đẻ, trong nhà cái gì cũng ưu tiên chị ấy trước, chị ấy chưa từng phải thiệt thòi gì cả.”

Bác Vương thấy vậy cũng lên tiếng:

“ người nhìn thấy cả, Lương Đại Lực chính là coi Tranh Tranh như con gái ruột mà thương. Năm xưa Tranh Tranh nằm viện, một khoản tiền lớn như , ông ấy chạy vạy khắp nơi, cố sống cố chết gom cho đủ.”

Thím Lưu cũng lắc đầu.

“Ngược lại là đấy, lúc nào cũng để Vi Vi uất ức.”

Mẹ tôi cúi gằm mặt, không nói một lời.

Tôi lên tiếng lúc, mang theo giọng nức nở:

“Cháu chưa bao giờ trách mẹ cháu thương chị gái hơn. Cháu xin vài tấm tem vải, cùng lắm thì sau khi xuống nông thôn cháu tích điểm công điểm trả lại.”

“Không được, hay là cháu ra cổng nhà máy hỏi từng người vậy, chắc chắn sẽ có người tốt cho cháu.” Tôi giả vờ lấy đà định chạy ra ngoài.

người vội vàng níu tôi lại, nhao nhao chê trách mẹ tôi.

Mẹ tôi cũng không nổi sự mất mặt này, vội vàng đưa tem vải cho tôi.

Tôi cất kỹ tem vải, nhân lúc hàng xóm láng giềng vẫn chưa về, bèn nói với mẹ:

“Mẹ ơi, mua chút thịt cho con ăn đi. Trước kia thịt trong nhà để cho chị ăn, con đến nước thịt còn được húp, sớm quên mất thịt có vị gì rồi.”

người chằm chằm nhìn mẹ tôi, bà ấy đành phải đồng .

Hôm sau, tôi vui mỹ mãn ăn thịt kho tàu.

Mẹ tôi còn gắp cho chị tôi một miếng, tôi hất đũa của bà ấy ra.

“Chị con ăn thịt đủ nhiều rồi, không thiếu một bữa này đâu.”

Nói xong, tôi gắp cho bố tôi một miếng thịt.

“Bố, nếm thử xem thịt vị gì đi. Mỗi tháng bố lĩnh lương bảy mươi lăm đồng, vậy mà trước đây đến miếng thịt cũng được vớt vát mà ăn.”

Bố tôi rõ ràng kiếm được không ít, nhưng từ lúc kết hôn với mẹ, đầu tiên là trả khoản tiền vay để chữa bệnh cho chồng trước của mẹ, sau đó chị tôi nằm viện, lại gánh thêm một khoản nợ ngập đầu.

Ông không được ăn ngon, không được mặc đẹp, cứ như một con trâu già, cống hiến toàn bộ cho hai mẹ con bọn họ.

Kéo theo đó, tôi cũng trở thành hòn đá lót đường.

Hốc mắt chị tôi lập tức đỏ lên, bày ra bộ dạng như phải nỗi uất ức tày trời.

Mẹ tôi thấy thì xót xa không nổi, hung hăng trừng mắt lườm tôi một cái.

“Mày xem mày kìa, cứ phải nói những lời khó nghe như vậy sao!”

Bố tôi vội vàng xua tay.

“ người ăn đi, tôi không thích ăn thịt.”

Tôi cười nhạt:

“Sự thật thôi mà, bao nhiêu năm nay tiền lương của bố con tiêu hết lên người hai mẹ con, ông ấy không xứng đáng được ăn thịt sao?”

3

Tôi lại gắp thêm mấy miếng thịt bát bố.

“Bố, ăn nhanh đi, bố không ăn con vứt đi đấy.”

Bố tôi thở dài một hơi, bỏ miếng thịt miệng, chầm chậm nhai.

Mẹ tôi “bốp” một tiếng ném mạnh đôi đũa xuống bàn, kéo chị tôi về phòng.

Hôm sau, tôi đến hợp tác xã sắm sửa một ít đồ đạc.

Lúc về, mẹ tôi làm bữa trưa.

Bà ấy dọn lên bàn tám món ăn, còn thịnh soạn hơn cả dịp Tết.

Tiếng chuông cảnh báo trong tôi reo vang.

“Ăn nhiều chút đi, bữa này coi như tiễn Vi Vi lên đường.” Mẹ tôi mặt rạng rỡ như gió xuân ngỡ như những xích mích trước kia chưa từng tồn tại.

Tôi khách sáo, lùa điên cuồng ba bát cơm.

Tôi ợ no, mẹ tôi hắng giọng, mở lời:

“Ông Lương này, ông đi làm vất vả quá rồi, nghỉ hưu để Tranh Tranh làm vị trí của ông đi!”

Bố tôi sững sờ, mặt đầy kinh ngạc.

Mẹ tôi nói tiếp:

“Hôm nay trước lúc tan ca, ông đề bạt này với nhà máy đi.”

Hóa ra là đợi ở đây, e rằng sau khi bố tôi nhường lại công việc, hai mẹ con này sẽ ngay lập tức tống cổ ông ra khỏi nhà.

Từ cổ họng bố tôi nặn ra một tiếng “Ừ”.

Ông ủ rũ ra khỏi nhà, bóng lưng trông vô cùng yếu ớt.

Ngọn lửa giận dữ trong đáy tôi càng cháy càng mạnh.

Buổi chiều, tôi đến phân xưởng nơi bố làm việc.

Ông lau chùi những dụng cụ kia, động tác rất chậm chạp.

Tôi gọi ông cùng đi đến văn phòng nhà máy tìm giám .

Gặp được giám nhà máy, tôi đi thẳng vấn đề:

“Lưu Phượng Lương Đại Lực nhường công việc cho con gái lớn của bà ấy, cháu cho rằng đóng góp của một người thợ nguội bậc bảy cho nhà máy lớn hơn rất nhiều so với một công nhân học việc.”

Tôi kể ngọn ngành từ đầu đến cuối một lượt.

Giám nhà máy nghe xong, “bốp” một tiếng đập mạnh tay xuống bàn:

“ là làm bậy! Cả nhà máy có hai thợ nguội bậc bảy! Gọi Lưu Phượng đến đây.”

Bố tôi từng mấy lần nhận danh hiệu công nhân tiên tiến, giám nhà máy vẫn luôn rất coi trọng ông.

Mẹ tôi tới, giám mắng cho bà ấy một trận tơi bời, từ tầm nhìn hạn hẹp, cho đến không có thức tập thể.

Nói khiến mẹ tôi thu mình co rúm một góc, đến thở mạnh cũng không dám.

Tôi đề nghị với giám nhà máy: “Mẹ cháu làm ở phòng tuyên truyền, nhiệm vụ công việc đơn giản, hay là để chị cháu vị trí của mẹ cháu ạ?”

Giám nhà máy định gật đầu, mẹ tôi liên tục xua tay.

“Con gái lớn của tôi sức khỏe chưa hồi phục, phải ở nhà tĩnh dưỡng, không tiếp nhận công việc của ai hết.”

Cuối cùng giám nhà máy lại nhấn mạnh một lần nữa:

“Nhà máy không thể thiếu ông Lương, nhưng thiếu thì được!”

Sắc mặt mẹ tôi trắng bệch, lủi thủi đi về.

Trời nhá nhem tối, mẹ tôi đi làm về, đóng cửa đập ầm ầm.

Bà ấy trừng mắt nhìn tôi:

“Lương Vi Vi! Mày cứ nhất quyết phải phá đám tao không? Việc yên lành, để mày phá hỏng hết cả rồi!”

Tôi ngồi trên ghế đẩu nhặt rau, chậm rãi ngước mắt lên:

“Mẹ, mẹ không có thức tập thể, là mắc sai lầm rồi, con giúp mẹ sửa sai thôi.”

Lồng ngực mẹ tôi phập phồng lên xuống.

“Tranh Tranh thật đáng thương! Nó không có bố ruột, tôi lại không được quyền lo liệu tính toán cho nó sao?”

Tôi bước lên vỗ vỗ lưng bà ấy.

“Con hiểu mà, vậy thì mẹ càng nên để chị ấy tiếp nhận vị trí của mẹ chứ, công việc phòng tuyên truyền thoải mái hơn phân xưởng nhiều, con cũng là xót chị, không để chị ấy xuống phân xưởng làm học việc thôi.”

Người mẹ tôi cứng đờ, ngay lập tức cao giọng hét lên:

“Hai bố con nhà mày hùa nhau bắt nạt tôi!”