Chương 1

Bố tôi bị phạt ba nghìn tệ vì thóc lấn ra đường cái.

Người là Hàn Đại Ngưu nhà , người vừa thi đỗ vào một trường đại học tỉnh lỵ.

Bố tôi nộp phạt xong, trở đến cơm tối cũng không ăn.

Mẹ tôi bưng , vừa khóc vừa nói:

“Năm bố nó chết, ngay tiền mua quan tài cũng là bố con gom góp !”

Trước khai giảng, ông nội Đại Ngưu gọi điện:

“Lão Triệu à, chuyện đưa Đại Ngưu ra xe lại phải làm phiền anh rồi…”

Bố tôi im lặng một lát rồi đáp:

“Không đưa được, sợ ảnh hưởng giao thông.”

1.

Bố tôi, Triệu Thủ Điền, trên bậc cửa, trong tay kẹp nửa điếu thuốc lào chưa châm lửa, nhưng ngón tay lại run dữ dội.

Ba nghìn tệ ấy là số tiền mẹ tôi, Thẩm Nguyệt Hà, bán trứng vịt suốt hai mùa mới dành dụm được.

Vốn định dùng để đóng tiền nội trú cấp ba em trai tôi, Triệu Thính Lan.

Trên bàn ăn, cháo khoai lang nguội ngắt, đóng thành một lớp màng.

Mẹ tôi gác đũa lên miệng , nước mắt rơi thẳng vào cháo.

“Năm đó Hàn Chiếu Sơn chết công trường, ông cụ Hàn ôm Đại Ngưu quỳ trước cửa nhà mình, nói bố đứa mất rồi, quan tài còn đặt trong sân mà không có tiền chôn cất.”

“Bố con rút tám nghìn tệ trong sổ tiết kiệm, đến giấy vay nợ cũng không bắt họ viết.”

“Bao nhiêu năm nay, Đại Ngưu học tiểu học thiếu học phí, học cấp hai thiếu tiền sinh hoạt, học cấp ba thiếu tiền xe, lần nào phải bố con lái xe ba đưa đi?”

kia bức tường sân vang lên cười.

Giọng Hàn Đại Ngưu vang sang, chói tai đến khó .

“Ông đừng nói nữa. Người trong làng vốn có ý thức pháp luật. Đường cái là tài sản công cộng, không vì nghèo mà tùy tiện chiếm dụng.”

Em trai tôi đẩy ra, đứng dậy định xông ra ngoài.

Tôi lập tức kéo nó lại.

Mắt Triệu Thính Lan đỏ ngầu.

“Chị, người nó là bố mình, không phải người khác!”

bước ngoài cửa mỗi lúc một gần.

Ông cụ Hàn chống gậy đi vào, trong tay xách nửa túi táo thối.

“Thủ Điền à, trẻ con còn , không hiểu chuyện, cậu đừng để bụng.”

Ông ta đặt túi xuống đất, nước thối theo túi ni-lông chảy ra ngoài.

Mẹ tôi nhìn thoáng qua, sắc mặt lập tức trắng bệch.

Đó là quả táo rụng dưới gốc cây nhà họ Hàn, thèm nhặt.

Bố tôi ngẩng lên, giọng khàn đặc.

“Chú, tiền phạt cháu đã nộp rồi.”

Ông cụ Hàn lập tức cười.

“Nộp rồi là tốt, nộp rồi là tốt. Vấp một lần thì khôn thêm một chút mà.”

Câu nói ấy nửa chậu nước lạnh dội thẳng vào căn nhà.

Mẹ tôi đột ngột đứng bật dậy.

“Chú Hàn, chú vừa nói gì?”

Ông cụ Hàn giả vờ không nghe , quay người gọi ra ngoài sân:

“Đại Ngưu, vào đây nói vài câu dễ nghe với chú Triệu của cháu đi.”

Hàn Đại Ngưu mang đôi giày thao mới, đeo chiếc ba lô được họ hàng trên thành phố tặng, thong thả bước qua cửa.

Cậu ta không nhìn bố tôi mà liếc tờ giấy phạt đặt trên bếp trước.

“Chú Triệu, cháu không nhằm vào chú.”

“Cháu đã là sinh viên đại học rồi, phải có trách nhiệm với xã hội.”

“Hơn nữa, nhà chú thóc chiếm mất nửa con đường. Nhỡ có xe đâm vào thì trách nhiệm?”

Môi bố tôi khẽ động đậy.

Nhưng ông không nói gì.

Hàn Đại Ngưu lại cười.

“Chú đừng trách cháu. Cháu cũng chỉ đang giúp chú tiến bộ thôi.”

Mẹ tôi chộp lấy chiếc trên bàn, tay run đến mức suýt đánh rơi.

“Giúp chúng tôi tiến bộ?”

“Hồi cháu sốt cao, cõng cháu đến bệnh viện thị trấn giữa đêm?”

“Năm lớp mười hai cháu học lại, bán số thóc nhà mình vừa thu hoạch để gom tiền đăng ký cháu trước?”

Hàn Đại Ngưu cau .

“Thím, chuyện đó đã xảy ra bao nhiêu năm rồi, thím cứ nhắc mãi có ý nghĩa gì không?”

Ngoài sân đột nhiên yên tĩnh.

Tôi nhìn sống lưng bố mình sụp xuống một đoạn.

Ông cụ Hàn vội vàng giảng hòa.

“Nguyệt Hà, đứa thi đỗ đại học nên lòng dạ đang cao, cháu đừng chấp nó.”

“À phải rồi, chuyện khai giảng đưa nó ra xe, Thủ Điền nhớ nhé. Sáu giờ sáng, đừng đến muộn.”

Mẹ tôi bật cười.

cười còn khó nghe hơn khóc.

Bố tôi đặt điếu thuốc chưa châm xuống , chậm rãi ngẩng lên.

“Không đưa được.”

Ông cụ Hàn sững sờ.

“Cái gì?”

Bố tôi nhìn Hàn Đại Ngưu, nói rõ từng chữ:

“Sợ ảnh hưởng giao thông.”

Nụ cười trên mặt Hàn Đại Ngưu cứng đờ.

Trước cửa đã có vài người hàng xóm đứng xem náo nhiệt.

Ông cụ Hàn lập tức mất mặt.

“Thủ Điền, cậu chấp nhặt với một đứa trẻ làm gì?”

Bố tôi đứng dậy, xách túi táo thối lên, đặt lại ông cụ Hàn.

“Chú mang táo đi.”

“Răng nhà cháu yếu, không gặm nổi đồ thối.”

Mặt Hàn Đại Ngưu lập tức đỏ bừng. Mũi giày cậu ta đá trúng bậc cửa, phát ra một “rầm”.

2.

Sáng sớm hôm sau, cãi vã nhà họ Hàn bay qua tường.

Ông cụ Hàn gào lớn:

“Triệu Thủ Điền, cậu thật sự không đưa à?”

Bố tôi đang sửa xích xe ba trong sân.

Hai tay ông dính đầy dầu đen.

“Hôm qua đã nói rồi, không đưa.”

Ông cụ Hàn nện gậy xuống đất liên hồi.

“Sao cậu lại thế? Đại Ngưu thi đỗ đại học là niềm vẻ vang số một của làng ta. Cậu làm lỡ nhập học của nó, cậu gánh nổi không?”

Mẹ tôi từ trong bếp đi ra, trên tạp dề còn dính bột mì.

“ nào cũng có xe khách ra .”

“Từ làng bắt xe máy cũng có lên thị trấn.”

Ông cụ Hàn trừng mắt nhìn bà.

“Đi xe máy không tốn tiền à?”

Em trai tôi trong nhà cười lạnh.

“Lúc khiến nhà tôi bị phạt ba nghìn, sao mọi người không chê tiền đắt?”

Nó vừa dứt lời, Hàn Đại Ngưu đã đẩy cửa sân đi vào.

xe chiếc va-li mới bị kẹt trong bùn, sắc mặt cậu ta rất khó coi.

“Triệu Thính Lan, nói móc nghe đấy?”

“Chị chỉ học cao đẳng, chỉ học một trường cấp ba trong huyện, nên không nổi khi tao lên tỉnh học đại học à?”

Em trai tôi siết chặt nắm tay.

Tôi đứng chắn trước mặt nó.

“Đại Ngưu, nói rõ ràng đi.”

“Người bố tôi là cậu, người muốn nhà tôi đưa ra cũng là cậu. Dựa vào đâu nhà tôi không đưa thì lại thành không nổi khi cậu thi đỗ?”

Hàn Đại Ngưu nhướng .

“Triệu Thanh Hòa, cô đừng nói mình oan ức lắm.”

“Đường cái vốn không được dùng để thóc.”

“Tôi theo pháp luật, có vấn đề gì à?”

Câu nói ấy không sai.

Sai chỗ nói xong, cậu ta lại bồi thêm một câu:

“Nhà cô nghèo không có nghĩa là có không tuân thủ quy định.”

Sắc mặt mẹ tôi xám ngoét.

Chiếc cờ lê trong tay bố tôi rơi xuống đất.

Âm thanh nặng nề ấy khiến người đứng xem ngoài sân đều rụt cổ.

Trưởng thôn Mạnh Hoài An từ đường đi tới.

Ông nhìn hai nhà, cau .

“Cãi gì mà sáng sớm đã ầm ĩ thế?”

Ông cụ Hàn lập tức đổi sắc mặt.

“Hoài An à, cậu đến phân xử xem.”

“Nhà Thủ Điền thóc bị phạt, Đại Ngưu chỉ nhắc nhở một chút mà nhà họ đã ghi hận.”

“Bây giờ đứa sắp nhập học, bảo cậu ấy đưa ra xe một chuyến cũng không .”

Mạnh Hoài An nhìn bố tôi.

“Thủ Điền, chuyện học hành của đứa quan trọng. Nếu cậu có thời gian…”

Bố tôi không lên .

có người chống lưng, Hàn Đại Ngưu bật cười.

“Chú Mạnh, cháu đâu nhất thiết phải xe chú ấy.”

“Cháu chỉ muốn xem thử có người ngoài miệng nói tình nghĩa, nhưng đến lúc bản thân thiệt một chút là lập tức trở mặt.”

Mắt mẹ tôi lập tức đỏ lên.

Mạnh Hoài An cũng nhận ra lời này không ổn.

“Không nói thế được.”

Nhưng Hàn Đại Ngưu không dừng lại.

“Cháu nói sai à?”

“Bố cháu mất, họ từng giúp đỡ, cháu thừa nhận.”

“Nhưng giúp đỡ không có nghĩa là mua đứt đời cháu.”

“ lẽ sau này nhìn chuyện vi phạm pháp luật, cháu phải vì họ từng giúp mà giả mù sao?”

Trong đám đông có người gật , cũng có người bĩu môi.

Cuối cùng bố tôi cũng đứng thẳng người.

“Không bắt cháu giả mù.”

“Chú thóc chiếm đường, chú chấp nhận bị phạt.”

“Cháu chú, chú cũng chấp nhận.”

“Nhưng đừng lấy ân tình của nhà chú ra làm nền để tô đẹp mặt mình.”

Ánh mắt Hàn Đại Ngưu lạnh xuống.

“Chú Triệu, chú nói vậy khó nghe quá rồi.”

“Cháu thi đỗ đại học, sau này thứ cháu được sẽ khác.”

“ quan niệm cũ kỹ của mọi người cũng nên thay đổi đi.”

Bố tôi cúi xuống nhặt cờ lê.

“Xe tự tìm lấy.”

Ông cụ Hàn đột nhiên phịch ngay trước cửa nhà tôi.

“Được lắm, cậu không đưa thì hôm nay tôi đây.”

“Để làng nhìn xem Triệu Thủ Điền cậu tuyệt tình đến mức nào.”

Mẹ tôi sốt ruột đi tới đỡ.

Ông cụ Hàn thuận thế ngả người phía sau, kêu “ối” lên.

“Đánh người rồi! Thẩm Nguyệt Hà đánh người già!”

Đám đông ngoài sân lập tức náo loạn.

Hai tay mẹ tôi cứng đờ giữa không trung, sắc mặt trắng vôi tường.

Hàn Đại Ngưu lập tức lấy điện thoại ra.

“Đừng cử động, để tôi quay lại.”

Ống kính dí sát vào mặt mẹ tôi.

“Để mọi người xem người nông thôn đối xử với người già thế nào.”

Bố tôi bước tới một bước, chắn trước mặt mẹ.

Hàn Đại Ngưu giơ điện thoại lên cao.

“Sao, còn định cướp điện thoại à?”

Mạnh Hoài An quát lớn:

“Đại Ngưu, bỏ xuống!”

Nhưng đã muộn.

Hàn Đại Ngưu nhấn gửi, khóe môi còn mang theo nụ cười.

“Cháu gửi vào nhóm lớp rồi.”

“Vừa hay để bạn học cháu xem người quê cháu đều là loại người gì.”

mẹ tôi mềm nhũn, phải vịn vào bếp. Chiếc vung nồi bị va trúng, kêu loảng xoảng.

3.

Đoạn video ấy bao lâu sau đã lan truyền khắp nơi.

Tiêu đề do Hàn Đại Ngưu viết:

“Sinh viên đại học quê bị gia đình ân nhân ép buộc bằng đạo đức, ông nội đến đòi công bằng còn bị xô ngã.”

Trong video không có đoạn mẹ tôi đưa tay định đỡ, chỉ còn cảnh ông cụ Hàn ngã dưới đất, liên tục kêu đau.

chiếc tủ tivi trong cửa hàng tạp hóa của làng, mấy thanh niên túm tụm quanh điện thoại cười nói.

“Đây phải thím nhà họ Triệu sao?”

“Không ngờ đấy, bình thường trông hiền lành lắm mà.”

Mẹ tôi đi mua muối , tay siết rách túi, muối rơi trắng suốt dọc đường.

Tôi xuống nhặt.

Bà ngăn tôi lại.

“Đừng nhặt nữa, bẩn rồi.”

Nhưng muối có lỗi gì đâu.

Kẻ sai là đám người thích xem náo nhiệt kia. Kẻ sai là người cầm dao nhưng vẫn tự nhận mình đang nói quy tắc.

Buổi trưa, cảnh sát giao thông trên thị trấn lại tới.

Lần này không phải phạt chuyện thóc.

Họ nói có người bố tôi không có giấy phép nhưng dùng xe ba nông dụng chở người để kinh doanh.

Bố tôi sững sờ hồi lâu.

“Tôi chưa từng lấy tiền.”

Cảnh sát giao thông lật hồ sơ.

“Trong đơn nói ông thường xuyên dùng xe ba đưa học sinh và người già lên thị trấn, gây nguy hiểm an toàn.”

Hàn Đại Ngưu đứng trước cửa nhà mình, khoanh tay nhìn.

“Chú Triệu, cháu cũng chỉ vì sự an toàn của mọi người thôi.”

Bố tôi hỏi cậu ta:

“Đại Ngưu, hồi chú đưa cháu đi bệnh viện cũng tính là kinh doanh à?”

Hàn Đại Ngưu nhún vai.

“Chuyện quá khứ đừng nhắc nữa.”

Cảnh sát kiểm tra chiếc xe.

Xe ba của bố tôi đã quá hạn đăng kiểm một tháng nên bị phạt hai trăm tệ, đồng thời bị cấm chở người ra đường.

Hai trăm tệ không nhiều.

Nhưng chiếc xe ba ấy là đôi của gia đình tôi: mùa thu chở thóc, mùa xuân chở phân bón, mưa đưa mẹ tôi đi chợ.

Khi chìa khóa xe bị tạm giữ, bố tôi không tranh cãi.

Ông cúi ký tên vào biên bản. Đến nét cuối cùng, ngòi bút đâm thủng tờ giấy.

Chiều tối, ông cụ Hàn lại tới.

Lần này ông ta dẫn theo hai bậc chú bác trong họ.

Vừa vào cửa, họ đã ngay giữa gian chính.

“Đại Ngưu bị lỡ xe sáng nay, chỉ có mai mới đi.”