CHƯƠNG 1

Hồi nhỏ, mẫu thân luôn miệng nói nhà mình nghèo lắm.

Bà bắt ta mặc gai chắp vá, đi giày vải thủng lỗ, ăn thức ăn thừa canh cặn. ta thức dậy khi trời còn tối mịt để làm đồng áng, nhà cũng chẳng thể trả nổi tiền học phí để ta đến trường.

Ta tin lời bà, gầy đến mức chỉ còn da bọc xương cũng chẳng dám ăn thêm dù chỉ một miếng .

Cho đến năm t/ á/ m tu/ ổ/ i, ta đi bán trứng gà trên phố. Ta bắt gặp bà đang mua xiêm y gấm vóc, vòng bạc châu hoa cho muội muội, vị chưởng quầy khom lưng cung kính gọi bà là Phu nhân.

Ta lao đến gọi bà là “Mẫu thân”, người bên cạnh kinh ngạc hỏi:

“Đây cũng là thiên kim của Thượng thư đại nhân ? Đúng là mỹ nhân bé giống hệt phu nhân, chỉ là lại gầy gò đáng thương thế này?”

Mẫu thân mỉm nói chỉ là một đứa trẻ ăn mày nhỏ gặp lúc đang phát cháo, đầu óc điên điên khùng khùng.

Ba , bà nói đưa ta đi chơi, rồi vứt bỏ ta ở giữa đường.

Ta đợi ở con đường mòn trên núi suốt một đêm, gọi mẫu thân đến khản cả giọng, nhưng bà không bao giờ quay lại nữa.

Mười sáu năm , ta đã là mẫu nghi thiên hạ, ngồi trên cao đài tuyển phi cho Duệ .

Thị nữ nói với ta, cô gái mặc váy lựu kia là đích nữ của Lại bộ Thượng thư, là người có hy vọng nhất.

Ta chỉ nhìn một đã nhận ra ngay, chính là muội muội ta.

1

Yến thưởng hoa tuyển phi của Duệ được định vào mười tám tháng ba.

Ta an tọa trên cao đài.

Phía dưới là cả vườn oanh oanh yến yến.

Các gia tiểu thư y phục rực rỡ như hoa gấm, còn náo nhiệt hơn cả mẫu đơn trong vườn.

Thị nữ dâng danh sách, lật từng trang cho ta xem.

Đến một trang, nàng khựng lại, mỉm thưa:

“Vị này được xem là có hy vọng nhất — đích nữ của Lại bộ Thượng thư Thẩm đại nhân, khuê danh Thẩm Nhược Cẩm.

Người xem bức họa này đi, dung nhan thật tuấn tú.

Cô nương mặc váy lựu kia chính là nàng.”

Ta cúi đầu nhìn.

Trong họa, người ấy mày như vẽ, mắt tựa thu thủy, khóe môi có lúm đồng tiền nhàn nhạt, rạng rỡ như xuân quang.

Ta nhận ra nàng.

Chính là muội muội ta.

Tay nâng chén trà bất giác siết chặt.

Hồi nhỏ, mẫu thân luôn nói nhà nghèo.

Bắt ta mặc gai vá víu, cứng như vỏ cây, cọ đến nổi khắp người.

Hài vải thủng ở đầu ngón chân , mỗi bước đi ngón chân lộ ra , chà đất đau rát.

Mùa đông là khó chịu nhất.

Gót chân nứt toác, rỉ máu ra .

Mẫu thân chỉ bảo:

“Không , quen rồi ổn.”

Có một năm đông đặc biệt giá lạnh.

trên người ta đã mặc ba năm liền, ngắn đi một khúc, cánh tay lộ ra tím tái vì rét.

Ta nói với mẫu thân rằng lạnh.

Bà liếc nhìn ta một , lạnh nhạt đáp:

“Lạnh thì làm nhiều vào.

Làm thì không lạnh.”

Muội muội Cẩm kém ta hai tuổi, song ăn mặc lại hơn hẳn.

Nàng có một chiếc , vải xanh biếc, bên trong nhồi tươi, dày dặn ấm áp.

Mặc vào trông như một cục nhỏ mềm mại.

Lại còn một đôi hài , trên mặt thêu hai đóa mai nho nhỏ.

Ta từng lén sờ thử một .

Mềm.

Ấm.

Bên trong là lớp vải trắng sạch tinh.

Mẫu thân trông , liền vung tay tát mạnh vào mu bàn tay ta.

“Ngươi sờ gì?

Lỡ hỏng thì ngươi đền nổi ?”

Có một , muội muội ăn còn dư lại nửa miếng thịt nhỏ bằng móng tay, dính ở đáy bát.

Ta khi xới vô tình , khựng lại một thoáng.

Rồi lén bỏ vào miệng.

là miếng thịt đầu tiên ta được ăn trong năm ấy.

Thật thơm.

Thơm đến nỗi ta suýt bật khóc.

Nhưng đêm , ta lại bị đánh.

Mẫu thân nói ta trộm ăn, không hiểu lễ nghĩa, vô quy vô củ, thiếu gia giáo.

Bà chổi quất người ta, quát:“Còn dám trộm ăn nữa,ta đuổi ngươi ra khỏi nhà!”

Ta co ro nơi góc tường.

Toàn thân đau nhức run rẩy.

Chẳng dám bật thành tiếng khóc.

về , ta không dám ăn thêm dù chỉ một miếng .

Gầy đến nỗi da bọc lấy xương, từng chiếc xương sườn đếm được rõ ràng, cánh tay nhỏ như que củi khô.

Mỗi sáng hẳn đã thức dậy làm .

Cho gà ăn, bổ củi, giặt , quét sân, gánh nước, nhóm lửa — làm xong hết thảy được uống một bát cháo nguội.

Cháo loãng đến mức có thể soi bóng người, vài hạt gạo chìm dưới đáy bát, đếm cũng không quá mười.

Có một ta mệt đến không chịu nổi, bèn thưa với mẫu thân xin nghỉ một .

Mẫu thân lạnh lùng nói:

“Nghỉ? Ngươi nghỉ rồi, ai làm?”

Ta lấy hết can đảm đáp nhỏ:

“Vậy… để Cẩm làm giúp một ít…”

Lời dứt, má đã lãnh trọn một tát.

“ Cẩm là muội muội ngươi! Làm tỷ tỷ không biết đỡ đần, còn dám sai khiến nó?”

Ta ôm mặt, không dám nói thêm nửa lời.

Đêm ấy, ta lại bị nhốt trong sài phòng, không được ăn tối.

Ta nghĩ, có lẽ là do ta quá lười.

Có lẽ nếu ta làm nhiều hơn một chút, mẫu thân thích ta, cho ta đi học.

phố có một tư thục.

Mỗi đi ngang qua, ta đều nghe tiếng đọc sách vang ra bên trong.

Có một , ta nép bên chân tường nghe.

Tiên sinh dẫn bọn trẻ đọc: “Nhân chi sơ, tính bản thiện.”

Thanh âm đồng đều, chỉnh tề.

Ta cũng muốn được ngồi trong .

Nhưng mẫu thân nói nhà không kham nổi.

“Thúc tu một năm hai lượng bạc, nhà ta lấy đâu ra ngần ấy? Nếu ngươi thương nương, thì đừng nghĩ những chuyện vô dụng ấy.”

Ta không dám nhắc lại.

Về ta biết, muội muội cũng không đi học.

Không không có tiền.

là không cần đi.

Năm ta tám tuổi, đầu xuân, thẩm nhà bên sang chơi.

Ta ngồi xổm trong sân giặt quần muội muội vừa thay, hai tay lạnh đến bừng.

thẩm nhìn ta hồi lâu, tặc lưỡi hai tiếng, quay sang nói với mẫu thân:

“Nương Man à, con gái lớn nhà ngươi dung mạo thật thanh tú. Nhìn đôi mày, sống mũi kia xem — lớn lên ắt là mỹ nhân phôi thai. Chỉ là gầy quá, bồi bổ thêm được.”

Ta cúi đầu, tai nóng ran.

Mẫu thân không đáp, song sắc mặt dần trầm .

khi thẩm rời đi, mẫu thân kéo ta vào phòng, một tay véo mạnh vào cánh tay ta.

“Ai cho ngươi ra phô trương?”

Ta đau đến nước mắt lưng tròng, chẳng dám kêu một tiếng.

“ này bớt ra . Đừng để người khác nhìn mặt ngươi.”

Mẫu thân buông tay, nhìn ta rất lâu.

Ánh mắt ấy là gì, ta không gọi tên được.

Chỉ nhớ trong lòng bỗng lạnh toát.

Ta không hiểu thế nào là phô trương.

Ta chỉ ngồi trong sân giặt thôi.

Đêm ấy, ta lại bị nhốt vào sài phòng.

Ta co mình trên đống củi, nghĩ mãi không thông.

Được khen dung mạo… cũng là sai ư?

2

Tiếng thị nữ kéo ta khỏi miền hồi ức.

“Nương nương? Nương nương? Người vẫn ổn chứ?”

Ta hoàn hồn, phát hiện mình vẫn đang siết chặt bức họa, đầu ngón tay đã trắng bệch.

Ta khẽ lắc đầu, đặt bức họa trở lại danh sách.

“Tiếp tục đi.”

Yến thưởng hoa vẫn tuần tự tiến hành.

Các gia tiểu thư lượt tiến lên, hành lễ, dâng tài nghệ, rồi lui .

Các đứng bên thì thầm bàn luận — nhà nào quy củ đoan chính, nhà nào nghệ xuất chúng, nhà nào có hy vọng nhất.

Ta gần như không nói gì.

Cho đến khi Thẩm Nhược Cẩm bước lên phía trước.

Nàng vận một thân nhu quần màu ngẫu phấn, so với váy lựu trong họa đồ thì thanh nhã hơn vài phần.

Mắt hạnh, môi anh đào — dung mạo ấy, tựa hệt mẫu thân thuở thanh xuân.

Chỉ khác rằng nơi đáy mắt nàng có thêm mấy phần ngây thơ được nuôi dưỡng trong nhung lụa.

Nàng quỳ hành lễ, thanh âm trong trẻo:

“Thần nữ Thẩm Nhược Cẩm, khấu kiến Hoàng hậu nương nương.”

hỏi mấy điều về , kỳ, thư, họa; nữ công châm chỉ.

Nàng đối đáp lưu loát, không chút ngập ngừng.

liên tiếp gật đầu, trong mắt đầy vẻ tán thưởng.

Đến lượt ta.

Ta nâng chén trà, tay khẽ run.

“Trong hồ sơ ghi ngươi là độc nữ?”

Nàng thoáng sững lại, rồi gật đầu:

“Bẩm nương nương, .”

“Mẫu thân ngươi đối với ngươi có tốt chăng?”

Nàng mỉm , khóe môi hiện ra hai lúm đồng tiền nhàn nhạt.

“Mẫu thân đối với thần nữ vô cùng tốt. nhỏ đã tận tâm dưỡng dục, từng có nửa phần hà khắc. kỳ thư họa là mẫu thân thỉnh tiên sinh dạy bảo; nữ công châm chỉ là mẫu thân tự tay chỉ dạy. Thần nữ có được hôm nay, đều nhờ ơn mẫu thân bồi dưỡng.”

Ta nhìn đôi mắt long lanh của nàng.

Trong trẻo. Thuần tịnh. bụi trần.

Nàng nói tự nhiên đến thế, chắc chắn đến thế.

Như thể thiên hạ mọi mẫu thân vốn dĩ đều nên như vậy.

Muội muội nói mẫu thân ủng hộ đọc sách.

Nhưng ta nhớ rất rõ.

Năm ấy ta lén chạy đến tư thục nghe giảng, được tiên sinh khen vài câu.

Ta vui mừng khôn xiết, chạy về báo cho mẫu thân.

Một tát liền giáng .

“Đọc sách có ích gì? Có thể đổi ra ăn ?”

Muội muội nói nàng nhỏ được tận tâm dạy dỗ.

Nhưng ta nhớ rất rõ.

Mùa đông năm ấy ta rét run cập, chỉ xin một bộ y phục dày hơn.

Mẫu thân nói không có, bảo ta làm nhiều thì không lạnh.

Muội muội nói nàng từng bị hà khắc.

Nhưng ta sờ lên cánh tay mình.

Những vết sẹo năm xưa — bị khung cửa sài phòng cứa rách, bị chổi quất, bị véo bầm — từng vết từng vết vẫn còn .

Ta không tin.

Thế nhưng đôi mắt nàng quá đỗi thuần khiết, không giống kẻ nói dối.

Vậy thì —

Mẫu thân đối với nàng, và đối với ta, vốn dĩ không giống nhau.

ban đầu… đã không giống nhau.

Ta nhìn nàng, chợt nhớ tới một chuyện khác.

Năm ta tám tuổi, đầu xuân, mẫu thân bảo ta ra phố bán trứng.

Ta xách giỏ ngồi co ro nơi góc đường, rét đến run rẩy, đợi người đến mua.

Rồi ta nhìn mẫu thân.

Bà đứng trước cửa hiệu vải, khoác trên mình xiêm y lụa là ta từng , tóc vấn mượt , cài trâm bạc sáng loáng.

Bên cạnh là muội muội Cẩm, mặc bộ gấm tinh, rực như một ngọn lửa.

Chưởng quầy cúi rạp người, mặt đầy ý , miệng không ngớt gọi “phu nhân”, hai tay dâng lên vòng bạc trâm châu đã gói kỹ.