Chương 2

áo đỏ bị tôi vò nát một góc, dưới đè lên cuốn sách Toán. Mép sách xoăn tít, trong kẹp một mẩu tin cắt từ báo cũ: học, không màng xuất thân, tuyển chọn tài.

Những chữ tôi nhẩm đi nhẩm lại trong đầu số lần. Vốn dĩ tôi nhờ thầy giáo hỏi giúp mẫu đơn đăng ký. Nhưng mẹ tôi bảo em trai xây , đang thiếu , không cho tôi lên thị trấn nữa. Sau đó, bà lừa tôi đi ăn cỗ.

Nghĩ đến đây, nước tôi rơi trang sách, nhòe đi một nét chữ.

“Vẫn đang đọc sách à?”

ngoài đột nhiên vang lên tiếng bà Châu.

Tôi hoảng hồn nhét vội cuốn sách vào túi. Cửa chưa khép kín, bà bưng rổ đồ may vá đứng ngoài, vừa vặn nhìn động tác của tôi.

Tim tôi thót lên tận cổ. Ở đẻ, mẹ tôi ghét nhất là tôi đọc sách. Bà bảo chữ nghĩa không luộc lên mà ăn , đọc nhiều chỉ sinh hư, không chịu yên bề gia thất. Có lần bà phát hiện tôi chong học bài giữa đêm, liền thổi tắt phụt ném vở của tôi thẳng vào bếp lửa. Tôi lao vào giành lại, mu tay bị bỏng một mảng phồng rộp. Từ dạo đó, tôi học cách giấu sách đi.

Bà Châu vào, ánh dừng lại ở túi. Tôi theo bản năng ôm chặt cái túi vào lòng: “Đây là đồ của con.”

Bà dừng , không tiến lại gần: “Mẹ không cướp.”

Căn phòng chìm vào tĩnh lặng, chỉ nghe tiếng bọ lách tách húc vào bóng . Một lát sau, bà hỏi: “Trước đây con từng đi học à?”

Tôi không đáp.

Bà lại hỏi: “Học đến lớp mấy?”

Tôi cắn môi: “Cấp ba.”

Bà Châu hít một ngụm khí lạnh, như thể vừa nghe chuyện gì tày đình lắm: “Cấp ba cơ à.” Bà đọc chậm rãi hai chữ đó. Bà không chữ, đi chợ có khi phải nhờ ta tính hộ. Ở cái làng nghèo , học sinh cấp ba hiếm hơn cả xe máy.

Tôi tưởng bà , học cấp ba sao, cũng gả về vùng quê thôi. Nhưng bà chỉ ngồi mép giường, vò vò vạt áo: “Thế con đi học chắc là vất vả lắm.”

Sống mũi tôi cay xè. Chưa từng có ai với tôi câu đó. ta chỉ bảo tôi không hiểu chuyện, tốn cơm tốn gạo, bảo con gái học nhiều dụng. Không ai rằng, tôi rất vất vả.

Tôi cúi gầm mặt nhìn túi sách, hồi lâu mới thốt lên: “Thầy giáo bảo thành tích của con tốt, nếu ôn lại, có thể đậu.”

bà Châu sáng lên: “Đậu cái gì?”

“ học.” Khi tôi hai chữ đó, giọng nhỏ như tiếng muỗi kêu.

Nhưng bà Châu nghe . Giỏ kim chỉ trên tay bà trượt , đê khâu lăn lóc đến chân tôi. Bà cúi nhặt, tay run run: “ học à.”

Bà ngẩng lên nhìn tôi, vẻ mặt cùng phức tạp: có kinh ngạc, có xót xa, lại có một sự kính trọng không sao diễn tả . “Đó là có đồ lớn.”

Tôi cười khổ: “ ích .”

“Sao lại ích?”

“Con lấy chồng .” Câu ấy như cái dằm đâm nhói ngực tôi. “ mẹ tiêu sính lễ, mẹ con không để con về làm thủ tục . Làng cũng không cho một đứa con gái mới đi lấy chồng đi học. Hơn nữa, ôn sách vở, thời gian, .”

Bà Châu không đáp ngay. Bà lại gần , vặn sáng ngọn lên một chút, quay lại nhìn tôi: “Triệu Thu, con thật cho mẹ nghe.”

Tôi cảnh giác ngước lên.

Bà chậm rãi hỏi: “Con vẫn muốn học nữa không?”

Tim tôi đập thình thịch. Tôi không dám trả lời. Tôi sợ bà đang thử lòng, sợ tôi vừa gật đầu ngày mai bà giao cuốn sách của tôi cho Trụ để anh ta quản chế tôi. Tôi nhìn quá nhiều gương mặt như thế. Lúc đầu dịu dàng, cuối cùng đều chốt lại một câu: Đàn bà con gái đừng mơ mộng viển vông.

Bà Châu nhìn thấu nỗi sợ của tôi. Bà không ép, chỉ nhặt đê khâu lên bỏ lại vào giỏ: “Hồi trẻ, mẹ cũng muốn chữ.” Bà hướng nhìn ngọn núi đen kịt ngoài cửa sổ. “Lúc ấy nghèo, ông ngoại con bảo, lũ vịt trời chỉ viết tên mình là đủ. Mẹ chưa qua cổng trường. Sau lấy chồng, sinh Trụ, cả đời quẩn quanh góc bếp và mảnh ruộng.”

Bà mỉm cười, một nụ cười đắng chát: “Mẹ không học mặt mũi sao, cũng không đậu làm gì. Nhưng mẹ , một có con đường trong tim mà bị ta kéo giật lại, mùi vị đó khó chịu lắm.”

Cổ họng tôi nghẹn đắng.

Bà Châu đứng dậy: “Con ngủ đi.” Bà cửa, khựng lại. “Sách đừng giấu nữa. Thích học cứ học, điện mẹ lo.”

Cánh cửa khép lại, tôi ngồi ngẩn ngơ rất lâu. Ánh sáng chiếu lên những trang sách cũ, những công thức toán học mờ nhòe dần hiện rõ. Tôi đưa tay vuốt ve góc sách, nước bỗng chốc rơi lã chã. Đó không phải là nước tuyệt vọng. Đó là cảm giác của một sắp chết cóng đột nhiên chạm vào một tia lửa ấm.

Sáng sớm hôm sau, bà Châu gọi tôi bếp.

Trên có hai củ khoai, một bát canh rau, và một sạc lau sạch .

Bà bảo: “Ban ngày con muốn học cứ ở trong phòng mà học. Việc không vội.”

Tôi ngơ ngác nhìn bà: “Bà không bắt con đồng làm mướn?”

Bà Châu dúi củ khoai vào tay tôi: “Đôi tay của con là để cầm bút.”

Tôi cúi nhìn đôi tay mình, trên mu tay vẫn vết sẹo mờ do lần bị bỏng giật vở năm xưa.