CHƯƠNG 12

Chị chuyện rất lâu với cha tôi trong phòng khách, giọng lúc cao lúc thấp.

Tôi trốn cánh cửa bếp, nghe cha tôi biện hộ lúng túng, nghe bà gào , cũng nghe giọng rõ ràng, điềm tĩnh của chị Phương:

“… Bây giờ là xã hội mới rồi, nam nữ bình đẳng không chỉ là khẩu hiệu.

đi học, biết điều, có bản lĩnh, này hiếu thảo với cha , xây dựng quê hương, có chỗ nào thua kém trai?

Nhà nước có chính sách, đi học có hỗ trợ. Nếu nhà thật khó khăn…”

Chị ngừng một chút, tôi nghe tiếng lục lọi lấy đồ.

“Đây là một trăm đồng, là tiền cá nhân tôi ứng học phí và sách vở năm nay cho cháu. Chỉ có một yêu cầu: cho cháu đi học. Chỉ cần cháu học, thi đỗ, tiền học phí và sinh hoạt này, tôi sẽ tìm cách lo.”

Căn phòng bỗng im phăng phắc.

Một trăm đồng khi là số tiền rất lớn.

Cha và bà tôi bị chấn động, có thể là vì tiền, cũng có thể là vì khí chất không cho phép từ chối của chị Phương – người đại diện cho “chính quyền cấp trên”.

Cuối cùng, họ gật đầu.

Chị Phương bước , tìm tôi đang co ro cửa bếp.

Chị ngồi xuống, dùng khăn lau khuôn mặt lấm lem của tôi, đặt một cây bút chì mới tinh, có đầu tẩy vào tôi.

“ , nhớ lấy,”

Đôi chị tròng kính sáng sao.

“Càng nhiều người nghĩ cháu không , cháu càng chứng minh cho họ . Học hành là sức mạnh duy nhất mà có thể nắm chặt trong , không ai có thể cướp đi.”

Bàn chị rất ấm, câu một đốm lửa rơi vào trái tim tôi đang lạnh cứng.

Tôi bắt đầu học điên dại.

Đèn dầu mũi tôi đen nhẻm, nứt toác vì giá lạnh, nhưng thế giới trong sách rộng lớn đến mức có thể khiến tôi quên đi ánh lạnh lẽo và cái bụng đói nhà.

Mỗi học kỳ, chị Phương đều nhờ người gửi học phí và chút tiền tiêu vặt cho tôi, thỉnh thoảng còn có vài quyển sách cũ.

Trong thư, chị chưa bao giờ hỏi tôi bao nhiêu điểm, mà chỉ hỏi: “Gần đây đọc cuốn gì?”, “Có chuyện gì không hiểu không?”.

Tốt nghiệp tiểu học, tôi là học sinh đứng đầu toàn xã.

Cha nhìn bảng điểm, lần đầu tiên không mắng “vô tích ”, chỉ ngậm tẩu thuốc, ánh khó đoán.

cấp hai, tôi học trú thị trấn.

Bà lẩm bẩm “ thêm một khoản”, cha thì lặng lẽ hút hết một điếu thuốc rồi chia nửa số tiền bán heo cho tôi:

“Tiết kiệm mà tiêu.”

Tôi hiểu, không hoàn toàn là tình thương, mà còn có phần e dè chị Phương – người không ngừng hỗ trợ, và cả chút ít thay đổi mà có lẽ đến họ cũng không nhận : họ bắt đầu nhìn tôi – đứa này – với ánh khác đi một chút.

cấp ba, tôi thi đỗ trường Nhất Trung của huyện.

Chị Phương khi điều chuyển thành phố việc, nhưng giúp đỡ chưa từng gián đoạn.

Số tiền chị gửi nhiều hơn, thư cũng dài hơn, bắt đầu trao đổi thời , giới thiệu tiểu sử danh nhân.

Trong thư, chị viết:

“Minh Hoa, thế giới rộng lớn lắm, đừng ngọn núi che khuất tầm nhìn của cháu. Cháu bước ngoài, nhìn xem phía bên kia núi là gì.”

Năm lớp mười hai, tôi bệnh nặng.

Gia đình tôi nghỉ học về chăm , tiện thể… xem .

Tôi đi bộ suốt đêm ba mươi dặm đường núi đến bưu điện thị trấn, dùng số tiền ăn tôi tích góp bấy lâu gọi một cuộc điện thoại đường dài cho cô Phương cán bộ.

Đầu dây bên kia, giọng cô vẫn trầm ổn và đầy lực:

“Đừng sợ. Học phí cứ , đừng lo. Bệnh của , cô sẽ nhờ người quen bệnh viện huyện giúp. Việc của là yên tâm ôn tập, thi cho đậu.”

Cô không nuốt lời.

Bệnh của tôi chữa trị kịp thời, và tôi cũng nhận giấy báo trúng tuyển vào một trường đại học tỉnh thành.

Tôi là nữ sinh đầu tiên trong làng đỗ đại học.

Hôm tiễn tôi đi, cha tôi phá lệ, đưa tôi tận đầu làng, dúi vào tôi một quả trứng luộc, yết hầu nghẹn mấy lần, cuối cùng chỉ một câu:

“ thành phố rồi, nhớ sống cho tốt.”

Bà đứng phía xa nhìn theo, không bước gần, nhưng cũng không buông lời cay nghiệt nữa.

Tôi quay đầu nhìn ngôi làng nơi tôi sống suốt mười tám năm, trong lòng không có quá nhiều quyến luyến, chỉ trào dâng một luồng nhiệt huyết mãnh liệt – thoát khỏi tất cả, chứng minh điều gì .

Thứ nặng nhất trong chiếc ba lô tôi mang theo, là tất cả những bức thư mà cô Phương gửi cho tôi suốt bao năm qua.

Đại học là bước ngoặt lớn trong cuộc đời tôi.

Tôi học người đói khát, kiêm nhiều công việc bán thời gian, mở rộng tầm nhìn thế giới, cũng trải nghiệm sâu sắc vô vàn rào cản vô hình mà phụ nữ đối mặt trong xã hội và công việc.

Lúc , cô Phương là một cán bộ có ảnh hưởng thành phố. Cô với tôi:

“ thay đổi định kiến, không thể chỉ than vãn hay chờ đợi. cho mình trở nên đủ quan trọng, quan trọng đến mức người ta không thể ngơ tiếng của . tạo giá trị – giá trị thực về kinh tế và xã hội. mới là đạo lý cứng rắn nhất.”

Tôi ghi nhớ câu suốt cả đời.